1. Giriş: Sessizliğin İçindeki Gürültü

Bir kütüphanecinin mesleki varoluşu, koruma (preservation) ve erişim (access) arasındaki hassas dengeye dayanır. Bizler, bilginin fiziksel taşıyıcıları olan kitapları, sadece içlerindeki metinler için değil, birer kültürel nesne, birer tarihsel tanık olarak korumaya yeminli bekçileriz. Kitabın sırtı (spine), sadece sayfaları bir arada tutan bir tutkal ve iplik yığını değildir; o, kitabın kimliğidir, raftaki duruşudur, yüzyıllara meydan okuyan omurgasıdır. Ancak 2024 ve 2025 yıllarında, Silikon Vadisi’nin “en etik” ve “en güvenli” yapay zeka laboratuvarı olduğunu iddia eden Anthropic şirketinin kapalı kapıları ardında, bu omurgaların milyonlarcası endüstriyel giyotinlerle kesildi.

Bu rapor, Anthropic’in kod adı “Project Panama” olan ve “dünyadaki tüm kitapları” fiziksel olarak yok ederek dijitalleştirmeyi amaçlayan gizli projesinin ifşası üzerine, bir kütüphaneci perspektifiyle kaleme alınmıştır. Yapay zeka devriminin ışıltılı vaatleri ve “insanlık yararına” (public benefit) retoriği altında, insanlık tarihinin gördüğü en büyük ve en sistematik “bibliyoklas” (kitap kırımı) operasyonlarından birinin yattığını görmek, mesleki bilincimizde derin bir travma yaratmıştır.

Anthropic, Claude adlı Büyük Dil Modelini (LLM) eğitmek için ihtiyaç duyduğu yüksek kaliteli metin verisini elde etmek amacıyla, milyonlarca kitabı sahaf ve toptancılardan satın almış, ancak bu kitapları raflara dizmek yerine, “yıkıcı tarama” (destructive scanning) adı verilen bir işlemle yok etmiştir. Bu işlemde kitapların sırtları kesilip atılmış, sayfalar serbest bırakılarak yüksek hızlı endüstriyel tarayıcılardan geçirilmiş ve ardından kâğıt hamuru olarak geri dönüşüme gönderilmiştir. Bir kütüphaneci için “geri dönüşüm” kelimesi burada bir teselli değil, bir hakarettir; zira geri dönüştürülen şey sadece kâğıt değil, kitabın bir nesne olarak varlığıdır.

Bu rapor, sadece Anthropic’in bu eylemini değil, aynı zamanda bu eylemin dayandığı yasal ve etik zemini, “dijital gölge kütüphaneler” (digital shadow libraries) kavramını ve diğer teknoloji devlerinin (Meta, Google, OpenAI) veri sömürgeciliği pratiklerini derinlemesine inceleyecektir. Bartz v. Anthropic davasında ortaya çıkan belgeler ve 1.5 milyar dolarlık tarihi uzlaşma , sadece bir telif hakkı mücadelesi değil, aynı zamanda bilginin mülkiyeti ve geleceği üzerine verilen varoluşsal bir savaştır. Biz kütüphaneciler, “dijital dönüşüm” adı altında yürütülen bu “dijital yağma” karşısında sessiz kalamayız. Çünkü korumakla yükümlü olduğumuz hafıza, algoritmaların ağırlıkları (weights) ve önyargıları (biases) arasında eritilip yok edilmektedir.

2. Project Panama: Bir Bibliyoklasın Anatomisi

2.1. “Dünyadaki Tüm Kitapları” Yok Etme Planı

Yargıç William Alsup’un mahkeme salonunda yankılanan ve hukuk tarihine geçecek olan ifadeleri, Anthropic’in vizyonunun ne kadar karanlık olduğunu gözler önüne sermiştir. Dava dosyalarında ortaya çıkan iç yazışmalarda, projenin açık hedefi “dünyadaki tüm kitapları yıkıcı bir şekilde taramak” (destructively scan all the books in the world) olarak belirtilmiştir. “Project Panama” kod adı verilen bu operasyon, kütüphanecilik tarihinde eşi benzeri görülmemiş bir “tersine dermeleme” (reverse accessioning) sürecidir. Normal şartlarda bir kütüphane, koleksiyonuna kattığı her kitabı kaydeder, etiketler ve korur. Anthropic ise, kitapları sadece birer veri paketi, birer “token” madeni olarak görmüş ve madeni çıkardıktan sonra posasını atmıştır.

2024 yılının başlarında hız kazanan proje kapsamında, Anthropic, kullanılmış kitap satıcılarından, toptancılardan ve hatta “kronik olarak yetersiz finanse edilen” kütüphanelerden milyonlarca kitap satın almak için on milyonlarca dolar harcamıştır. Bir kütüphanecinin en büyük kâbusu olan “bütçe yetersizliği”, Anthropic için bir fırsat, bir tedarik zinciri verimliliği olarak görülmüştür. Halk kütüphanelerinin ve okul kütüphanelerinin elindeki kitapları “hurda” fiyatına kapatıp, onları yapay zeka modellerini beslemek için yok etmek, kapitalizmin bilgi üzerindeki tahakkümünün en vahşi örneğidir.

2.2. Yıkıcı Tarama (Destructive Scanning): Teknik ve Etik Boyut

Kütüphanecilikte dijitalleştirme (digitization), asıl eseri korumak ve erişimi artırmak için yapılan bir “yedekleme” işlemidir. Nadir eserler, “beşik tarayıcılar” (cradle scanners) kullanılarak, kitabın sırtına zarar vermeden, sayfaları tek tek ve nazikçe çevrilerek taranır. Bu yöntem yavaştır, pahalıdır ama etiktir; çünkü nesneye saygı duyar.

Anthropic’in benimsediği “yıkıcı tarama” yöntemi ise tamamen hız ve maliyet odaklıdır. Kitabın sırtı (cilt kısmı) endüstriyel bir kesiciyle (guillotine) kesilir. Artık bir “kitap” değil, bir “sayfa yığını” olan eser, dakikada yüzlerce sayfa tarayabilen otomatik beslemeli tarayıcılardan (ADF) geçirilir. İşlem bittiğinde, sayfalar artık birer atıktır. Anthropic’in savunması, “kâğıtların geri dönüştürüldüğü” yönündedir. Ancak bir kütüphaneci için bu savunma, “tarihi bir binayı yıkıp molozlarını yol yapımında kullandık, dolayısıyla çevreciyiz” demekten farksızdır.

Bu yöntemin etik sorunu, sadece fiziksel yok oluşla sınırlı değildir. Bu yöntem, kitabın “tekel” altına alınmasını sağlar. Fiziksel kopyayı yok ederek, Anthropic o kitabın içeriğine sahip olan (belki de o edisyonun son kopyasına sahip olan) tek merci haline gelmeyi hedeflemiştir. Bu, bilginin kamusallığına (commons) karşı işlenmiş bir suçtur. Eğer bir sahaftan alınan kitap, o baskının nadir bir kopyasıysa ve Anthropic onu tarayıp yok ettiyse, insanlık o eserin fiziksel formunu sonsuza dek kaybetmiş demektir. Dijital kopya, Anthropic’in kapalı devre sunucularında (walled garden) hapsolmuşken, fiziksel gerçeklik çöp öğütücüsüne gitmiştir.

2.3. Tom Turvey ve Google Books Hayaleti

Project Panama’nın başındaki isim, operasyonun niteliği hakkında çok şey anlatmaktadır: Tom Turvey. Turvey, yirmi yıl önce Google’ın tartışmalı “Google Books” projesini yöneten ve “dünyadaki tüm bilgiyi organize etme” misyonunun kitap ayağını yürüten eski bir Google yöneticisidir. Ancak Google ile Anthropic arasındaki fark, bir kütüphaneci için gece ile gündüz gibidir.

Google Books projesi, Harvard, Oxford, Stanford gibi dev araştırma kütüphaneleriyle işbirliği yapmıştı. Google, kitapları taradı, dizinledi (indexing) ve “snippet” (kesit) görünümü sunarak kullanıcıları kitaba yönlendirdi. En önemlisi, Google, taradığı kitapları kütüphanelere geri verdi ve onlara dijital kopyalarını (Dark Archive olarak da olsa) teslim etti. Google’ın amacı “arama” (search) yapmaktı; yani kitabı bulmanızı sağlamaktı.

Anthropic ve Turvey’in Project Panama’sı ise “asimile etme” (assimilation) projesidir. Amaç kitabı buldurmak değil, kitabı yutup, onun bilgisini, üslubunu ve mantığını Claude modelinin içine gömmektir. Kitap, bir varış noktası olmaktan çıkıp, bir ham maddeye dönüşmüştür. Turvey’in Google’daki deneyimi, bu lojistik operasyonu (milyonlarca kitabı taşımak, kesmek, taramak) yönetmek için kullanılmış, ancak Google’ın (eleştirilse bile var olan) kütüphane ortaklığı ve koruma etiği tamamen terk edilmiştir. Anthropic, kütüphanelerle ortak olmak yerine, onları birer “ucuz hammadde tedarikçisi” olarak görmüştür.

3. Dijital Gölge Kütüphaneler: Yapay Zekanın Karanlık Yakıtı

Anthropic’in Project Panama ile fiziksel kitapları yok etmesi buzdağının görünen, sansasyonel yüzüdür. Ancak suyun altında, tüm yapay zeka endüstrisinin (Anthropic dahil) üzerine inşa edildiği devasa bir “korsanlık” altyapısı yatmaktadır: Dijital Gölge Kütüphaneler (Digital Shadow Libraries). Bir kütüphaneci olarak, bu kavramı ve onun etik/yasal boyutlarını netleştirmek zorundayız.

3.1. Gölge Kütüphane Nedir?

Gölge kütüphaneler, telif hakkı sahiplerinin izni veya bilgisi olmaksızın, milyonlarca akademik makale, kitap, dergi ve diğer metinleri erişime açan, genellikle merkeziyetsiz ve yasal takipten kaçınmak için sürekli alan adı değiştiren çevrimiçi arşivlerdir. Geleneksel kütüphanelerin aksine, bu yapılar lisans ücreti ödemez, dermeleme politikaları “bulduğun her şeyi ekle” mantığına dayanır ve telif haklarını (copyright) bilginin serbest dolaşımına bir engel olarak görürler.

Yapay zeka eğitimi bağlamında öne çıkan başlıca gölge kütüphaneler şunlardır:

• Library Genesis (LibGen): Rusya kökenli olduğu düşünülen, bilimsel makalelerle başlayıp milyonlarca e-kitabı (kurgu ve kurgu dışı) bünyesine katan devasa bir arşiv.
• Z-Library: LibGen’in veritabanını kullanan ancak arayüzünü modernleştirip “oyunlaştıran” (gamification), kullanıcıların kitap yüklemesini teşvik eden ve milyonlarca kullanıcıya ulaşan platform.
• Bibliotik: Davetiye usulüyle çalışan, özellikle yüksek kaliteli, hatasız (retail quality) e-kitapların paylaşıldığı özel bir torrent izleyicisi (private tracker). Yapay zeka şirketleri için “altın madeni” olarak görülür çünkü buradaki metinler OCR hatası içermeyen, yayıncı çıkışlı dosyalardır.
• Anna’s Archive: Tüm bu gölge kütüphaneleri (LibGen, Z-Library, Sci-Hub) tek bir çatı altında toplayan ve veritabanını “yapay zeka şirketlerine yüksek hızlı erişim” vaadiyle (kripto para karşılığında) sunan meta-arama motoru.

3.2. “Books3” ve “The Pile”: Veri Aklama Mekanizması

Yapay zeka şirketleri (Meta, Anthropic, OpenAI vb.), doğrudan “korsan siteden indirdik” dememek için, bu verilerin akademik kılıfına bürünmüş versiyonlarını kullanırlar. Bu sürecin adı “Books3” ve “The Pile”dır.

• The Pile: EleutherAI adlı, açık kaynaklı yapay zeka araştırmaları yapan bir grup tarafından oluşturulan 800GB’lık devasa bir metin veri setidir.
• Books3: The Pile veri setinin bir alt kümesidir ve yaklaşık 196.000 kitaptan oluşur. Araştırmacılar ve gazeteciler (örneğin The Atlantic), Books3 veri setinin içeriğini analiz ettiklerinde, bunun aslında Bibliotik adlı korsan siteden çekilmiş bir kopya olduğunu doğrulamışlardır. İçinde Stephen King’den Zadie Smith’e, Margaret Atwood’dan Haruki Murakami’ye kadar binlerce yaşayan yazarın telifli eseri bulunmaktadır.

Bir kütüphaneci gözüyle bakıldığında, “The Pile” veya “Books3” kullanımı, “çalıntı malı aklama” (data laundering) işlemidir. Şirketler, “Biz korsan siteden indirmedik, açık kaynaklı bir araştırma veri setini (The Pile) kullandık” diyerek sorumluluktan kaçmaya çalışmışlardır. Ancak Bartz v. Anthropic ve Kadrey v. Meta davaları, mahkemelerin bu kılıfı kabul etmediğini göstermiştir.

3.3. Neden Gölge Kütüphaneler?

Yapay zeka modelleri neden Reddit veya Wikipedia ile yetinmeyip, ısrarla kitaplara saldırıyor? Çünkü kitaplar, insan düşüncesinin en uzun soluklu, en tutarlı ve en kaliteli tezahürüdür. Bir tweet veya blog yazısı, dilbilgisi hataları, kopuk mantık ve kısa odak süresi içerirken; bir kitap, editörden geçmiş, binlerce kelime boyunca bir argümanı veya hikayeyi sürdüren, zengin kelime dağarcığına sahip “yüksek kaliteli token” (high-quality tokens) kaynağıdır. Claude veya GPT-4’ün “akıllı” görünmesinin, karmaşık akıl yürütmeler yapabilmesinin temel nedeni, bu kitapların (gölge kütüphanelerden çalınan) “bilişsel mimarisini” içselleştirmiş olmalarıdır.

4. “En Etik” Olma İddiası ve “Constitutional AI” Riyakârlığı

Anthropic’in kurumsal kimliği, OpenAI veya Google’dan farklı olarak “Güvenlik” (Safety) ve “Etik” üzerine kuruludur. Şirket, geliştirdiği “Constitutional AI” (Anayasal Yapay Zeka) kavramıyla övünür. Bu modele göre, yapay zeka, insan geri bildirimlerine (RLHF) ek olarak, bir “Anayasa”ya (Constitution) uyacak şekilde eğitilir. Bu anayasa, BM İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi gibi metinlerden esinlenen, “zararsız olma”, “dürüst olma” ve “yardımcı olma” (Helpful, Honest, Harmless – HHH) ilkelerini içerir.

4.1. Söylem ve Eylem Arasındaki Uçurum

Ancak bir kütüphaneci olarak şu soruyu sormak zorundayız: Girdisi hırsızlık ve yıkım olan bir sistemin, çıktısı ne kadar etik olabilir?

Anthropic CEO’su Dario Amodei, yapay zekanın varoluşsal riskleri üzerine senato oturumlarında konuşurken , kendi şirketinin arka odasında milyonlarca kitabın giyotinle doğrandığı “Project Panama” yürütülmekteydi. Bu durum, “etik” kavramının Silikon Vadisi tarafından nasıl içinin boşaltıldığının en net göstergesidir. Onlar için “etik”:

1. Yapay zekanın küfür etmemesi,
2. Biyolojik silah tarifi vermemesi,
3. Irkçı söylem üretmemesidir.

Ancak aynı “etik” anlayışı;

1. Yazarların emeğini çalıp telif ödememeyi,
2. Kültürel miras olan fiziksel kitapları yok etmeyi,
3. Korsan sitelerden (LibGen) terabaytlarca veri indirmeyi kapsamamaktadır.

Bu, “Zehirli Ağacın Meyvesi” (Fruit of the Poisonous Tree) doktrinini akla getirir. Temeli çürük ve gayri ahlaki olan bir veri toplama sürecinin üzerine inşa edilen “Constitutional AI”, sadece bir pazarlama maskesidir. Claude, size “korsan kitap indirmenin yanlış olduğunu” vaaz eden bir etik nutuk çekebilir; ancak ironik olan şu ki, bu nutuğu çekebilmek için gereken dil yeteneğini, korsan kitapları okuyarak kazanmıştır.

4.2. Yargıç Alsup’un Tokadı: “Merkezi Kütüphane” Kararı

Bartz v. Anthropic davasında Yargıç William Alsup, bu ikiyüzlülüğe yasal bir darbe indirdi. Mahkeme, yapay zeka eğitiminin (training) “dönüştürücü” (transformative) bir eylem olduğu ve Adil Kullanım (Fair Use) kapsamına girebileceği yönünde görüş bildirse de; Anthropic’in korsan kaynaklardan elde ettiği verilerle kurduğu “Merkezi Kütüphane”yi (Central Library) tutmasının yasa dışı olduğuna hükmetti.

Yargıç, korsan kopyaları indirip saklamanın, eğitim amacı ne olursa olsun, “doğuştan ve telafi edilemez bir şekilde ihlal edici” (inherently, irredeemably infringing) olduğunu belirtti. Anthropic, fiziksel kitapları satın alıp tarayarak (Project Panama) bu durumu “yasallaştırmaya” çalışmış olsa da (İlk Satış Doktrini’ne sığınarak), mahkeme, dijital korsan kopyaların varlığını ve kullanımını affetmedi. 1.5 milyar dolarlık uzlaşma , Anthropic’in “etik” kalesinin, aslında “korsanlık” temeli üzerine kurulu olduğunu tescilledi.

5. Karşılaştırmalı Analiz: Veri Sömürgeciliğinde Şirket Stratejileri

Kütüphanecilik perspektifiyle bakıldığında, Anthropic yalnız değildir; ancak yöntemleri ve savunmaları diğerlerinden ayrışır. İşte “Dört Büyükler”in kitap verisi kullanım karnesi:

Tablo 1: Yapay Zeka Şirketlerinin Kitap Verisi Stratejileri

Şirket	Veri Kaynağı	Yöntem	Savunma / Duruş	Kütüphaneci Değerlendirmesi
Anthropic	LibGen, PiLiMi + Fiziksel Kitaplar	Yıkıcı Tarama (Destructive Scanning) & Dijital Korsanlık	“Güvenlik” ve “İlk Satış Hakkı” (Satın aldım, istediğimi yaparım)	En İkiyüzlü: Hem koruma/etik iddiasında bulunup hem de fiziksel kitapları yok eden tek şirket.
Meta (Facebook)	The Pile / Books3	Doğrudan Dijital İndirme (Korsan)	“Herkes yapıyor”, “İnternette bulduk”	En Pervasız: Yöneticiler yasal riski bilmelerine rağmen “yap gitsin” dedi. Kitaplara saygı sıfır.
Google	Google Books Projesi	Zararsız Tarama (Non-destructive) & Kütüphane Ortaklığı	“Adil Kullanım” (Dizinleme ve Arama için)	En “Meşru”: Zamanında kütüphanelerle anlaşarak taradı. Kitapları korudu, iade etti. Ancak şimdi bu veriyi üretken yapay zeka (Gemini) için kullanıyor.
OpenAI	“Books1”, “Books2”	Kara Kutu (Açıklanmıyor)	Gizlilik ve Ticari Sır	En Opak: Kaynaklarını açıklamayı reddediyor ama veri boyutları (Books2) gölge kütüphanelerle (LibGen) birebir örtüşüyor.

5.1. Meta: “Hızlı Hareket Et ve Kitapları Kır”

Meta, LLaMA modellerini eğitirken “The Pile” ve “Books3” veri setlerini kullandığını açıkça kabul eden nadir şirketlerdendir (veya yakalanan diyelim). Kadrey v. Meta davasında ortaya çıkan e-postalarda, Meta mühendislerinin telif sorununu tartıştığı, ancak yönetimin “yasal departman onaylamasa bile devam edin” tavrını benimsediği görülmüştür. Meta, kütüphaneyi “bedava mal deposu” olarak gören, tamamen faydacı ve sömürücü bir yaklaşım sergiler.

5.2. Google: Eski Günahların Yeni Meyveleri

Google, 2004 yılında başlattığı Google Books projesiyle milyonlarca kitabı taramıştı. O zamanlar bu proje “arama” içindi ve kütüphanelerle (kısmen) barışıktı. Google, kitapları yok etmedi, taradıktan sonra kütüphanelere geri verdi. Ancak bugün, Google’ın elindeki o devasa dijital arşiv (HathiTrust ile paralel olarak), Gemini modelinin en büyük avantajıdır. Anthropic’in sonradan yapmaya çalıştığı şeyi (tüm kitaplara sahip olma), Google yirmi yıl önce, kütüphaneleri ortak ederek (veya kandırarak) yapmıştır. Kütüphaneci gözüyle Google, “ehvenişer”dir; çünkü en azından fiziksel nesneyi korumuştur.

5.3. OpenAI: Sessiz Hırsız

OpenAI, GPT-3 makalesinde “Books1” ve “Books2” adlı veri setlerinden bahseder ancak bunların ne olduğunu asla açıklamaz. Veri bilimi uzmanları, “Books2″nin boyutunun ve içeriğinin, LibGen veya Z-Library veri tabanlarıyla matematiksel olarak eşleştiğini kanıtlamıştır. OpenAI, “karanlıkta soygun” yapmayı tercih eder. Anthropic gibi “etik” şovu yapmaz veya Meta gibi “açık” oynamaz; sadece susar ve kullanır.

6. Yasal Hesaplaşma: 1.5 Milyar Dolarlık Bedel ve Etkileri

Anthropic, yazarların (The Authors Guild öncülüğünde) açtığı davada 1.5 milyar dolar ödemeyi kabul ederek uzlaşmaya varmıştır. Bu, telif hakları tarihinde bir dönüm noktasıdır. Ancak bu uzlaşmanın detayları, bir kütüphaneci için hem zafer hem de endişe kaynağıdır.

6.1. Uzlaşmanın Detayları

• Fon: Anthropic, telif sahiplerine dağıtılmak üzere 1.5 milyar dolarlık bir fon oluşturacak.
• İmha: Şirket, gölge kütüphanelerden (LibGen, PiLiMi) indirdiği korsan dosyaları yok edecek.
• Gelecek Kullanım: Uzlaşma, Anthropic’e gelecekteki eğitimler için bir lisans vermez. Sadece geçmişteki ihlalleri örter.
• Eser Başına Ödeme: Eser başına yaklaşık 3.000 dolar gibi bir tazminat öngörülmektedir.

6.2. Kütüphaneci Gözüyle Uzlaşmanın Analizi

Bu uzlaşma, Anthropic’in “Project Panama” ve gölge kütüphane kullanımının yasa dışı olduğunu zımnen kabul etmesidir. Ancak aynı zamanda, “zengin olanın yasayı çiğneyip parasını ödeyerek kurtulabileceği” bir sistemi de meşrulaştırmaktadır. 1.5 milyar dolar, Anthropic (ve arkasındaki Amazon/Google sermayesi) için “iş yapmanın maliyeti”dir (cost of doing business).

Daha da önemlisi, mahkemenin “korsan kopyaları imha et” emri, ironik bir durumu ortaya çıkarır:

1. Anthropic fiziksel kitapları yok etti (Project Panama).
2. Mahkeme dijital kopyaları yok etmesini emretti (Uzlaşma).
3. Geriye ne kaldı? Hiçbir şey. Kitap hem fiziksel hem dijital olarak “silenmiştir”, ancak “zekası” Claude modelinin içinde yaşamaya devam etmektedir. Bu, telif hakkının (copyright) modern dünyada ne kadar aciz kaldığını gösterir; eser gitmiş, geriye sadece hayaleti (model weights) kalmıştır.

7. Sonuç: Unutuşa Karşı Direniş ve Kütüphanecinin Çağrısı

Anthropic’in “Project Panama”sı, bir teknoloji haberi olmanın ötesinde, kültürel bir uyarı fişeğidir. Bilgi, artık “düzenlenmesi” ve “erişilmesi” gereken bir kamu malı olarak değil; “kazılması”, “işlenmesi” ve “tüketilmesi” gereken bir maden olarak görülmektedir. Bu yeni paradigmada kütüphane “eski bir depo”, kitap ise “verimsiz bir veri taşıyıcısı”dır.

Bir kütüphaneci olarak, Anthropic’in “etik” maskesinin ardındaki bu yıkıcı zihniyeti teşhir etmek görevimizdir.

• Fiziksel Nesne Kutsaldır: Dijitalleşme, yok etmek için değil, yaşatmak için yapılmalıdır. Internet Archive’ın “Kontrollü Dijital Ödünç Verme” (CDL) modeli, yayıncılar tarafından davalarla boğulurken , Anthropic’in kitap kıyımı yapıp sonra “pardon” diyerek çek yazması, hukuk sisteminin de kütüphanelere değil, sermayeye hizmet ettiğini göstermektedir.
• Gölge Kütüphaneler Bir Sonuçtur: LibGen ve Z-Library’nin varlığı, akademik yayıncılığın ve bilgiye erişimin krizini gösterir. Ancak yapay zeka şirketlerinin bu krizden “kâr” devşirmesi, bu platformların (bilgiye erişim) amacını saptırmaktadır. Robin Hood’un çaldığını zengine satmak gibidir.
• Şeffaflık Şarttır: “Constitutional AI” veya “OpenAI” gibi isimler yanıltıcıdır. Gerçek etik, eğitim verisinin şeffaflığıyla başlar. Hangi kitapları kullandınız? Hangilerini yok ettiniz? Bu soruların cevabı ticari sır olamaz.

Sonuç olarak, Claude veya GPT size bir şiir yazdığında veya bir tarihi olayı özetlediğinde, o kelimelerin arkasında; sırtı kesilmiş bir kitabın, emeği çalınmış bir yazarın ve tozlu raflarda o kitabı korumaya çalışan bir kütüphanecinin sessiz çığlığı vardır. Biz kütüphaneciler, omurgası kırılmış kitapların yasını tutarken, insan hafızasının “token”lara indirgenmesine karşı direnmeye, fiziksel ve dijital “gerçeği” korumaya devam edeceğiz. Çünkü kitapları yakanlar ile kitapları (tarayıp) yok edenler arasındaki fark, sadece kullanılan teknolojidir; sonuç, aynı karanlıktır.

Kaynakça Notu: Bu raporda yer alan veriler ve iddialar, Bartz v. Anthropic dava dosyaları , akademik araştırmalar ve güvenilir teknoloji basını kaynaklarına dayandırılmıştır.

Kaynakça

Baker Botts. (2026, Şubat). Out of the Shadow Library: Fair Use and AI Training Data. Erişim: bakerbotts.com Pearse, R. (2025, 27 Haziran). AI firm “cut up and destroyed” millions of books. Roger Pearse. Reddit Discussion. (2026). Proof that Meta torrented at least 81.7 terabytes. Reddit r/books. SMU Science and Technology Law Review. (2024). Training Process of AI Programs Through Use of Shadow Libraries. Vol XXVII. The Authors Guild. (2025). Meta, LibGen, and the AI Training Book Heist. The Authors Guild. (2025, 5 Aralık). What Authors Need to Know About the Anthropic Settlement. Susman Godfrey LLP. (2025, 25 Eylül). Susman Godfrey Secures $1.5 Billion Settlement in Landmark AI Piracy Case. The Bookseller. (2026). Unredacted files reveal Anthropic’s secret plan to destructively scan all the books in the world. Baker Botts. (2026). Definition of Shadow Libraries in AI Litigation. Tech Brew. (2026, 28 Ocak). Anthropic ripped up millions of books to train AI. Authors Alliance. (2025, 24 Haziran). Anthropic Wins on Fair Use for Training, Loses on Building Central Library. The Washington Post. (2026, 27 Ocak). Inside a tech company’s secretive plan to destroy books to build AI. IP Law Group. (2025, 30 Eylül). Anthropic’s $1.5B Settlement: A Landmark in Copyright Terrain. The Washington Post & Reddit Summary. (2026). Project Panama: Anthropic’s secret effort to destructively scan all the books. U.S. Senate Hearing Transcript. (2023). Testimony of Dario Amodei on AI Principles. Emerging Tech Brew. (2026). Anthropic physically ripped up millions of books. Anthropic Research. (2022). Constitutional AI: Harmlessness from AI Feedback. Wikipedia. Shadow Library. Erişim tarihi: 2026. Class Action Complaint. Chabon et al. v. Meta Platforms. (Books3 Dataset Details). IPWatchdog. (2025). Authors Take Page from Anthropic, Alleging Apple Infringed Works. Anthropic. Claude’s Constitution. Anthropic. Our Views on AI Safety & Constitution. Journal of Intellectual Property Law & Practice. (2026). Shadow libraries and AI training. Wikipedia. Library Genesis and Shadow Libraries History. CIO Prime. (2026). AI Startup Scanned and Destroyed Millions of Books (Project Panama).